استیفای قصاص در صورت تعدد اولیای دم

دکتر عبدالحسین شیروی استاد دانشگاه تهران

چنانچه اولیای دم متعدد باشند و همگی بر قصاص قاتل، اخذ دیه و یا بخشیدن او توافق کنند، بنابر خواست جمعی آنان عمل می‏شود. پرسش اینجاست که اگر برخی از اولیای دم خواستار قصاص باشند و برخی دیگر خواهان دیه یا بخشیدن قاتل، چگونه باید عمل کرد؟ همچنین در صورتی که برخی از اولیای دم، صغیر، مجنون، غایب و یا ساکت باشند، آیا دیگر وارثان می‏توانند در مورد تقاضای قصاص، اخذ دیه یا عفو تصمیم‏گیری کنند؟

در پاسخ به این پرسشها و دیگر مسایلی که ناشی از تعدد اولیای دم است، از سوی فقیهان نظرات متفاوتی ارائه شده است. قانون مجازات اسلامی مقرر داشته است که برای استیفای قصاص، موافقت جمعی اولیای دم مورد نیاز است ولی اگر برخی از آنها خواهان قصاص و دیگران خواستار دیه باشند، خواهان قصاص می‏تواند با تأمین سهم دیگر اولیای دم، قاتل را قصاص کند. قانون‏گذار متذکر مواردی نشده است که برخی از وارثان، صغیر، مجنون، غایب و یا ساکت باشند. دیوان عالی کشور در یک رأی وحدت رویه، مقرر داشته است که اولیای دم کبیر می‏توانند با تأمین سهم صغار از دیه شرعی، قاتل را قصاص کنند. چنانچه میان اولیای دم، غایب و ساکت وجود داشته باشند و دیگر اولیای دم خواستار قصاص باشند، آنها می‏توانند با تأمین سهم اولیای دم مجنون، غایب و ساکت، استیفای قصاص کنند. ولی چنانچه اولیای دمِ حاضر و دارای اهلیت، خواستار دیه باشند، به نظر می‏رسد وجهی برای زندانی کردن قاتل تا بالغ شدن و رشد صغیر، بهبودی مجنون، حضور غایب و یا اظهار نظر ساکت وجود نداشته باشد. البته وصی، قیم و یا حاکم به حسب مورد ممکن است برای صغیر، مجنون و یا غایب، تقاضای دیه کنند؛ ولی به مصلحت آنها نیست که سهم اولیای دم را که خواستار دیه هستند و یا قاتل را عفو می‏کنند، از اموال شخصی صغیر، مجنون و یا غایب پرداخت کنند.

کلید واژه‏ها: قصاص، ارث حق قصاص، اولیای دم متعدد، ماده ۲۶۴ قانون مجازات اسلامی.

متن کامل مقاله pdf1

  1. دانشجوي قديم استاد
    پاسخ

    با سلام و سپاس از مطالب مفید شما استاد عزیز
    من به تازگی در پرونده ای دچار مشکل شدم راهنمایی شما رو نیازمندم.
    دختر خانمی که معشوقه ی مردی (دارای زن و سه فرزند صغیر) بوده با تشویق و تطمیع دو افغان مرد را می کشد افغانیکه ضربه کشنده را وارد نموده محکوم به قصاص شده و دختر محکوم به تحمل ده سال حبس . میخواستم بدونم که با توجه به اینکه این ضغار ولی ( وصی، جد پدری ) و تنها مادر آن ها قیم می باشد می توان چنین حکمی صادر نمود ؟ من چه کاری میتونم انجام بدم مرد افغانی تا کبیر شدن قصاص نشود؟ چون مستند قانونی ندارم به استدلالات من توجه نمیشه

    • دکتر شیروی
      پاسخ

      سلام بنظرم اجرای قصاص از حکم قصاص جدا است. ممکن است حکم فعلا اجرا نشود.

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.